Salvia hypochionaea Boiss.
لیلا فلاح حسینی، محمد دادمند و مهناز حیدری ریکان و شهریار ییلاقی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1404
ویراستار علمی: پروین صالحی شانجانی
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشک شدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی به میزان 15 تا 20 درصد، بذر قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. در آب دارای موسیلاژ یا لعاب هستند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتریدیش قرار گرفته به مدت دو هفته در دمای 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس بذور در دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میشوند.
مورفولوژی
نوع میوه: فندقه
شکل میوه: واژتخممرغی تا تقریباً کروی، سطح پشتی گرد، سطح شکمی دارای دو سطح مورب، رأس گرد، ناف گرد، جانبی. سطح دارای برجستگیهای نامشخص، کمی براق، بیکرک، قهوهای با نقوشی از خطوط تیره
اندازه میوه: طول 3/2 تا 4 میلیمتر، عرض 2/2 تا 2/9 میلیمتر در نمونه بذر از خوی، آذربایجان غربی، با وزن هزار دانه/میوه 7/6 گرم، که در سال 1397 توسط مهناز حیدری ریکان و شهریار ییلاقی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 47194 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 7/6 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: علفی، چند ساله، کرکدار. ساقهها افراشته، به طول حدود 25 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین چرخهای جدا؛ گلها نامتقارن، کاسه گل پیوسته، لولهای- استکانی شکل، به طول 14 میلیمتر، کرکدار، دولبهای، لبه بالایی 3 دندانهای، دندانه میانی خیلی کوچکتر از دندانههای کناری، لبه پایینی 2 دندانهای، لبه ها سیخکدار؛ جام گل پیوسته، به طول 20 تا 28 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 2 لوبی پیوسته و لبه پایینی 3 لوبی، به رنگ زرد یا گلبهی. گیاه تک پایه، دگرگشن. گرده افشاني به وسيله حشرات انجام ميشود.
دوره زمانی گلدهی: اواخر بهار
زمان رسیدن بذر: اوایل تابستان
روش پراکنش بذر: عامل پراکنش وزن بذر است.
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از کوه سید حاجیالدین، آذربایجان
پراکندگی در ایران: شمال غرب. بیشتر در استانهای آذربایجان
گیاهشناسی
خانواده: Lamiaceae
جنس: Salvia
گونه: S. hypochionaea
نام فارسی: مریم گلی خوئی
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojnanský, V., Fargašová, A. 2007. Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European flora. Published by Springer Dordrecht, The Netherlands. 1046 pp.
Ghahreman, A. 1979-2003. Color flora of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands Publishers, Tehran.
Jamzad, Z. 2012. Flora of Iran, No. 76: Lamiaceae. Research Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 1066 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publishers, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.