Dracocephalum kotschyi Boiss.
پروین صالحی شانجانی، حمیده جوادی، لیلا فلاح حسینی، فرزانه عظیمی، دولت محمدی و حمید محمدی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1403
ویراستار علمی: محمد دادمند
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشک شدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی به میزان 15 تا 20 درصد، بذر قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتری دیش قرار گرفته به مدت دو هفته در دمای 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس بذور در دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میشوند.
مورفولوژی
نوع میوه: فندقه
شکل میوه: بیضوی-واژ تخممرغی، سطح پشتی محدب، سطح شکمی محدب با برآمدگی طولی، رأس بریده، پایه باریک شده به ناف سفید V شکل. سطح دان دان ریز، براق، بیکرک، قهوهای تیره تا سیاه
اندازه میوه: طول 3/45 تا 3/85 میلیمتر، عرض 1/75 تا 1/88 میلیمتر در نمونه بذر با وزن هزار دانه/میوه 2 گرم، که در سال 1399 از خلخال، اردبیل توسط فرزانه عظیمی، دولت محمدی، حمید محمدی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 46581 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 2 تا 4/5 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: بوتهای، بالشتکی، در قاعده چوبی، چندساله، کرکدار. ساقهها متعدد، به ارتفاع 8 تا 50 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین متشکل از چرخههای نزدیک به هم؛ کاسه گل پیوسته، دولبهای، لبه بالایی 3 دندانهای و لبه پایینی 2 دندانهای، به طول 15 تا 18 میلیمتر، پوشیده از کرکهای متراکم ساده کوتاه و غدههای ترشحی؛ جام گل پیوسته، دولبهای، لبه بالایی 2 لوبی پیوسته و لبه پایینی 3 لوبی، به طول 28 تا 30 میلیمتر، سفید و در سطح بیرونی پوشیده از کرکهای ساده نازک. گیاه تک پایه، دگرگشن. گرده افشاني به وسيله حشرات به ويژه زنبور انجام ميشود.
دوره زمانی گلدهی: تابستان
زمان رسیدن بذر: تابستان
روش پراکنش بذر: عامل پراکنش وزن بذر است.
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از کوه دنا، فارس
پراکندگی در ایران: شمال، مرکز و جنوب. بیشتر در استانهای گلستان، مازندران، گیلان، آذربایجان، کهکیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، سمنان و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Lamiaceae
جنس: Dracocephalum
گونه: D. kotschyi
نام فارسی: بادرنجبویه دنایی
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojnanský, V., Fargašová, A. 2007. Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European flora. Published by Springer Dordrecht, The Netherlands. 1046 pp.
Ghahreman, A. 1979-2003. Color flora of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands Publishers, Tehran.
Jamzad, Z. 2012. Flora of Iran, No. 76: Lamiaceae. Research Institute of Forests and Rangelands Press,Tehran, Iran, 1066 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publishers, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.