نویسنده: آمنه غلامی 
Nepeta rivularis Bornm.
پروین صالحی شانجانی، حمیده جوادی، لیلا فلاح حسینی، احمد پورمیرزایی و آمنه غلامی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1403
ویراستار علمی: محمد دادمند
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشک شدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی به میزان 15 تا 20 درصد، بذر قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتری دیش قرار گرفته به مدت دو هفته در دمای 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس بذور در دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میشوند.
مورفولوژی
نوع میوه: فندقه
شکل میوه: مستطیلی-بیضوی کشیده، در برش عرضی سه وجهی، آرئول دو لوبی کوتاه. سطح دارای برجستگیهای نامشخص، بیکرک، کمی براق، سیاه با لکههای قهوهای
اندازه میوه: طول 1/57 تا 1/97 میلیمتر، عرض 0/43 تا 0/76 میلیمتر در نمونه بذر از بردسیر، کرمان با وزن هزاردانه/میوه 0/2 گرم که در سال 1399، توسط احمد پورمیرزایی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 48668 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 0/2 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: علفی، چند ساله، کرکدار. ساقه ایستاده، به ارتفاع 30 تا 80 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین سنبله مانند، متشکل از چرخههای نزدیک به هم، یکی از چرخهها با فاصله از دیگر چرخهها؛ کاسه گل پیوسته، لولهای، به طول 6 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 3 دندانهای و لبه پایینی 2 دندانهای، پوشیده از کرکهای نرم و غدههای ترشحی؛ جام گل پیوسته، به طول 10 تا 12 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 2 لوبی جدا و لبه پایینی 3 لوبی، بیکرک، به رنگ آبی. گیاه تک پایه، دگرگشن. گرده افشاني به وسيله حشرات به ويژه زنبور انجام ميشود.
دوره زمانی گلدهی: بهار
زمان رسیدن بذر: مرداد
روش پراکنش بذر: عامل پراکنش وزن بذر است.
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از کرمان
پراکندگی در ایران: مرکز. بیشتر در استان کرمان
گیاهشناسی
خانواده: Lamiaceae
جنس: Nepeta
گونه: N. rivularis
نام فارسی: پونهسای جویباری، پونهسای لالهزاری
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojnanský, V., Fargašová, A. 2007. Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European flora. Published by Springer Dordrecht, The Netherlands. 1046 pp.
Ghahreman, A. 1979-2003. Color flora of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands Publishers, Tehran.
Jamzad, Z. 2012. Flora of Iran, No. 76: Lamiaceae. Research Institute of Forests and Rangelands Press,Tehran, Iran, 1066 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publishers, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
