Ferula hirtella Boiss.
پروین صالحی شانجانی، محمدرضا پهلوانی و محمدتقی فیضی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار مهر 1404
ویراستار علمی: معصومه ایزدپناه
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب دارد. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتری دیش قرار گرفته و به مدت دو هفته تا دو ماه در دمای صفر تا 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا سبز شوند. سپس در دمای متناوب 20 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: شیزوکارپ (میوه خشک و متشکل از دو برچه ناشکوفای غیرفشرده یا به پهلو یا به پشت فشرده به نام مریکارپ است)
شکل میوه: مریکارپها دایرهای- بیضوی، همشکل، فشرده در پشت، سطح پشتی تخت، با 5 پره طولی، پرههای کناری دارای بال بسیار پهن، سطح شکمی تخت، با یک پره مرکزی، کانالهای شیرابهای مشخص در هر دو سطح شکمی و پشتی. سطح مریکارپ بیکرک، کدر، قهوهای، پرهها و بالها قهوهای کم رنگ
اندازه میوه: طول 10/90 تا 12/81 میلیمتر، عرض 7/80 تا 9/21 میلیمتر در نمونه بذر از کمشچه، اصفهان با وزن هزاردانه 12 گرم، که در سال 1398 توسط محمدتقی فیضی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 48313 در بانک ژن منابع طبیعی نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 9/5 تا 20/3 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: علفی، چند ساله، یک بار ثمرده، کرکدار. ساقه ایستاده، به طول تا 100 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین چتر مرکب به صورت خوشهای باریک؛ چترهای میوه دار با 8 تا 12 شعاع، به طول 1/5 تا 3 سانتیمتر، چترکها با 5 تا 8 گل کوچک، گلها زرد. گیاه تک پایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط حشرات و باد انجام میشود.
دوره زمانی گلدهی: بهار
زمان رسیدن بذر: بهار
پراکنش بذر: توسط باد و وزن بذر
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از بین یزد و کرمان
پراکندگی در ایران: مرکز. بیشتر در استانهای اصفهان، سمنان و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Apiaceae
جنس: Ferula
گونه: F. hirtella
نام فارسی: کمای کپت داغی
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Mozaffarian V. 2008. Flora of Iran, Umbelliferae. Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, Publication No. 54, 592 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.