نویسنده: آمنه غلامی 
Satureja sahendica Bornm.
لیلا فلاح حسینی، محمد دادمند، نسترن جلیلیان و آمنه غلامی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1404
ویراستار علمی: پروین صالحی شانجانی
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشک شدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی به میزان 15 تا 20 درصد، بذر قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتریدیش قرار گرفته به مدت دو هفته در دمای 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس بذور در دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میشوند.
مورفولوژی
نوع میوه: فندقه
شکل میوه: بیضوی-مستطیلی کشیده، سطح پشتی گرد، سطح شکمی دارای دو سطح مورب، رأس گرد، قاعده با دو آرئول مورب بزرگ. سطح داندان ریز، کدر، بیکرک، قهوهای تیره
اندازه میوه: طول 1/5 تا 2 میلیمتر، عرض 0/7 تا 0/8 میلیمتر در نمونه بذر از سنقر، کرمانشاه، با وزن هزار دانه/میوه 0/7 گرم، که در سال 1396 توسط نسترن جلیلیان جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 46668 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 0/5 تا 1/7 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: چندساله، بوتهای، بالشتکی، کرکدار. ساقهها ایستاده خیزان، متعدد، نازک، با طول 12 تا 25 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین چرخهای جدا، یا سنبله مانند با چرخههای جدا، چرخهها با 2 تا 6 گل؛ گلها نامتقارن، دم گل به طول 1 میلیمتر، کاسه گل پیوسته، لولهای-استکانی شکل، به طول 3 تا 6 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 3 دندانهای و لبه پایینی 2 دندانهای؛ جام گل پیوسته، به طول 6 تا 12 میلیمتر، دو لبهای، لبه بالایی 2 لوبی پیوسته و لبه پایینی 3 لوبی، جام گل سفید یا صورتی مایل به بنفش. گیاه تک پایه، دگرگشن. گرده افشاني به وسيله حشرات انجام ميشود.
دوره زمانی گلدهی: پاییز
زمان رسیدن بذر: پاییز
روش پراکنش بذر: عامل پراکنش وزن بذر است.
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از کوه سهند، آذربایجان
پراکندگی در ایران: شمال غرب و غرب. بیشتر در استانهای آذربایجان و کرمانشاه
گیاهشناسی
خانواده: Lamiaceae
جنس: Satureja
گونه: S. sahendica
نام فارسی: مرزه سهندی
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojnanský, V., Fargašová, A. 2007. Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European flora. Published by Springer Dordrecht, The Netherlands. 1046 pp.
Ghahreman, A. 1979-2003. Color flora of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands Publishers, Tehran.
Jamzad, Z. 2012. Flora of Iran, No. 76: Lamiaceae. Research Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 1066 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publishers, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
