نویسنده: navidcod 
.Aegilops umbellulata Zhuk
پروین صالحی شانجانی، لیلا رسول زاده، حمیده جوادی و محمد امینی راد
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار شهریور 1401
ویراستار علمی: معصومه ایزدپناه
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشک شدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذر فاقد خواب فیزیولوژیکی و فیزیکی بوده و به راحتی قادر به جوانهزنی میباشد. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتری دیش قرار گرفته و در دمای ثابت 20 درجه سانتیگراد و طول روز/شب 8/16 ساعت سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه/بذر: گندمه، گندمهها به لماها و پالئاها چسبیدهاند.
شکل میوه/بذر: سرنیزهای تا سرنیزهای-تخممرغی، سطح شکمی دارای شیار طولی، راس کمی کرک دار، به طرف ناف بتدریج باریک شده، ناف تخم مرغی. سطح دارای خطوط طولی، کمی براق، کاهی رنگ
اندازه میوه/بذر: طول 6/4-6/7 میلیمتر، عرض2/2-2/7 میلیمتر در نمونه بذر كهكيلويه و بويراحمد با وزن هزار دانه (گندمه همراه با لماها و پالئاها) 30 گرم که در سال 1390 توسط شهاب الدین میری نژاد جمعآوری شده و نمونه کاشته شده آن توسط محمد امینیراد با شماره اکسشن 37329 شناسایی شده است.
وزن هزار میوه/دانه(گندمه همراه با لماها و پالئاها): 15 تا 30 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: یک ساله، ساقههای ماشورهای 20-45 سانتیمتر، در پایه زانودار، معمولا پنجههای زیادی را تشکیل میدهند.
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین سنبله انتهایی، سنبله واژمخروطی، به طول 3 تا 5 (-6) سانتیمتر (با سیخکهای بلند)، سنبلهها به صورت یک واحد جدا می شوند؛ دارای 3 سنبلچه اولیه رشدنیافته، 2 سنبلچه بارور، واگرا؛ گلومها واژ تخممرغی، در قسمت پایینی ورم کرده، 5 تا 8 میلیمتر، با رگههای زبر، رأس تخت و دارای 3-5 موی زبر، سیخکها 20 تا 35 میلیمتر؛ دو لمای پایینی بزرگتر از گلومها، سیخکها بهاندازه یا کوتاهتر از گلومهای مرتبط. گلها هرمافوردیت، گیاه تک پایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط باد صورت میگیرد.
دوره زمانی گلدهی: اردیبهشت تا خرداد
دوره زمانی رسیدن بذر: اواخر بها تا تابستان
عامل پراکنش بذر: وزن بذر و دام
پراکندگی جغرافیایی: بومی خاورمیانه (ایران، عراق، لبنان، جمهوری عربی سوریه، و ترکیه)، آسیا (ارمنستان، و آذربایجان)، و اروپا (قبرس و و یونان)
پراکندگی در ایران: غرب، بیشتر در استانهای لرستان، کهکیلویه و بویراحمد
گیاهشناسی
تیره: Poaceae
جنس: Aegilops
گونه: A. umbellulata
نام فارسی: گندمنیای چترکی
منابع و پیوندها
Saufferer, S. M. 1993. Aegilops. In: Flora of North America Editorial Committee, eds. Flora of North America North of Mexico [Online]. New York and Oxford. Vol. 24. http://beta.floranorthamerica.org. Accessed 2021.
Terrell, E. and Peterson, P. 1993. Caryopsis Morphology and Classification in the Triticeae (Pooideae: Poaceae). Smithsonian Contributions to Botany. 83. 10.5479/si.0081024X.83.
Cabi, E. 2010. Taxonomic Revision of the Tribe Triticeae Dumortier (Poaceae) in Turkey.Ph.D. – Doctoral Program, Middle East Technical University.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Mozaffarian, V. 2012. A Pictorial Dictionary of Botany. Farhange Moaser publisher, 1088 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian Plants Names. Moaser Publisher, Tehran Farhang, 671 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
