Elaeosticta nodosa Boiss.
پروین صالحی شانجانی، محمدرضا پهلوانی، محمد محمودی و یوسف اجنی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار مهر 1404
ویراستار علمی: معصومه ایزدپناه
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب دارد. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتریدیش قرار گرفته و به مدت دو هفته تا دو ماه در دمای صفر تا 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا سبز شوند. سپس در دمای متناوب 20 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: شیزوکارپ (میوه خشک و متشکل از دو برچه ناشکوفای غیرفشرده یا به پهلو یا به پشت فشرده به نام مریکارپ است)
شکل میوه: مریکارپها تقریباً مستطیلی، با طولی کمتر از سه برابر عرض، همشکل، از پهلو کمی فشرده، سطح پشتی محدب، اغلب فاقد پرههای پشتی و جانبی، سطح شکمی کمی مقعر، با کانال شیرابهای مشخص، رأس با پایه خامه توسری خورده. سطح مریکارپ کدر، قهوهای
اندازه میوه: طول 2/52 تا 3/26 میلیمتر، عرض 0/98 تا 1/1 میلیمتر در نمونه بذر از نهاوند، همدان، با وزن هزار دانه 1/2 گرم، که در سال 1398 توسط محمد محمودی و یوسف اجنی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 47740 در بانک ژن منابع طبیعی نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 0/8 تا 1/2 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: چندساله، علفی، بیکرک یکبار ثمرده، ریشه غدهای. ساقه ایستاده، به طول 70 تا 120 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین چتر مرکب؛ چترها با 4 تا 5 شعاع، به طول 4 تا 15 میلیمتر، نابرابر، چترکها با 5 تا 10 دمگل، به طول 1/5 میلیمتر، گلبرگها نامشخص سفید. گیاه تک پایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط حشرات و باد انجام میشود.
دوره زمانی گلدهی: اواخر بهار تا اوایل تابستان
زمان رسیدن بذر: اواخر بهار تا اوایل تابستان
پراکنش بذر: توسط وزن بذر
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از اصفهان
پراکندگی در ایران: غرب و مرکز. بیشتر در استانهای همدان، لرستان و اصفهان
گیاهشناسی
خانواده: Apiaceae
جنس: Elaeosticta
گونه: E. nodosa
نام فارسی:
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Mozaffarian V. 2008. Flora of Iran, Umbelliferae. Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, Publication No. 54, 592 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.