نویسنده: آمنه غلامی 
Astragalus glumaceus Boiss.
محمد دادمند، معصومه رمضانی یگانه، محمد محمودی و اسمعیل جارچی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1404
ویراستار علمی: پروین صالحی شانجانی
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتی گراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذر دارای خواب بوده و این خواب مربوط به پوسته غیرقابل نفوذ بذر (خواب فیزیکی) و مواد بازدارنده جوانهزنی در داخل بذر (خواب فیزیولوژیکی) میباشد. برای حذف پوسته غیرقابل نفوذ نسبت به آب و گاز، از روشهای مختلف سمباده کشی، تیمار اسیدسولفوریک غلیظ، استفاده از آب داغ و .. (اسکرافیه کردن) میتوان استفاده کرد. برای حذف خواب فیزیولوژیکی بذر، استفاده از تیمارهای سرمادهی مرطوب (استراتیفه کردن) به مدت 14 روز، امواج فراصوت و برخی هورمونها (اسید جیبرلیک 100 ppm) موثر است. بهترین روش برای حذف پوسته بذر استفاده از سمباده و حذف خواب فیزیولوژیکی تیمار سرمادهی به مدت 14 روز در دمای 4 درجه سانتیگراد میباشد. سپس بذور در دمای ثابت 20 درجه سانتیگراد یا دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: نیام
شکل میوه: بیضوی کشیده، در سطح شکمی کمی برجسته، در سطح پشتی تقریباً تخت، کرکدار، قاعده بیپایک یا با پایک، پایک 0/5 میلیمتر، رأس منقاردار، منقار راست
اندازه میوه: طول 6 تا 9 میلیمتر، عرض 3 تا 5 میلیمتر و ضخامت 1/5 تا 2/5 میلیمتر
شکل بذر: کلیوی-بیضوی، غیرتخت، ناف فرورفته. سطح چروکیده، بیکرک، کمی براق، به رنگ قهوهای یا سبز زیتونی
اندازه بذر: دانه به طول 4/09 تا 4/5 و عرض 3/03 تا 3/50 میلیمتر در نمونه بذر زنجان با وزن هزار دانه 15/5 گرم که در سال 1397 توسط محمد محمودی و اسمعیل جارچی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 46130 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه: 14 تا 15/5 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: چندساله، بوتهای، به ارتفاع 15 تا 50 سانتیمتر، با انشعابهای تنک، کرکدار. ساقهها ایستاده، به طول 5 تا 29 سانتیمتر، در قاعده به قطر 4 تا 10 میلیمتر
گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین خوشهای، به شکل تخم مرغی- استوانهای؛ گلها هرمافوردیت، ناجور گلبرگ، نامنظم پروانهای، کاسه گل در هنگام میوه بیضوی متورم، به رنگ ارغوانی؛ جام گل (متشکل از درفش: گلبرگ بزرگ بالایی، بالها: دو گلبرگ مجاور درفش و ناو: دو گلبرگ پایینی) زرد مایل به قهوهای، بالها تقریباً هم اندازه یا کمی بلندتر از ناو. گیاه تکپایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط حشرات و باد صورت میگیرد.
دوره زمانی گلدهی: اواخر بهار
زمان رسیدن بذر: تابستان
روش پراکنش بذر: وزن بذر و حیوانات
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ احتمالاً از اصفهان
پراکندگی در ایران: شمال غرب و مرکز. بیشتر در استانهای آذربایجان، کردستان، همدان، اصفهان، بختیاری و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Fabaceae
جنس: Astragalus
گونه: A. glumaceus
نام فارسی: گون
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 1-419 pp.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Javadi, H. 2021. Seed: Processing and Quality tests. Agricultural Education & Extension Publishers, 175 pp.
Maassoumi, A.A. 2016. Flora of Iran, Fabaceae (Astragalus II). Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, Publication No. 85, 504 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
