نویسنده: آمنه غلامی 
Nepeta eremokosmos Rech. f.
پروین صالحی شانجانی، حمیده جوادی، لیلا فلاح حسینی و امیر مداح
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1403
ویراستار علمی: محمد دادمند
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتی گراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتری دیش قرار گرفته به مدت دو هفته در دمای 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس بذور به مدت دو هفته در دمای صفر تا 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس در دمای متناوب 20 (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: فندقه
شکل میوه: مستطیلی-بیضوی، دو سطح محدب، آروئل با لوبهای مورب به طول 4/0 تا 5/0 میلیمتر. سطح بیکرک، براق، سیاه
اندازه میوه: طول 1/49 تا 1/79 میلیمتر، عرض 0/65 تا 0/75 میلیمتر در نمونه بذر از سرخه، سمنان، با وزن هزار دانه/میوه 0/5 گرم که در سال 1399 توسط امیر مداح جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 47273 در بانک ژن منابع طبیعی نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 0/5 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: چند ساله، علفی، با قاعده چوبی، به ارتفاع 14 تا 40 سانتیمتر. ساقهها خوابیده خیزان، کرکدار
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گل آذین کپه انتهایی؛ کاسه گل پیوسته، لولهای، به طول 6 تا 9 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 3 دندانهای و لبه پایینی 2 دندانهای، پوشیده از کرکهای نرم بلند؛ جامگل پیوسته، به طول 14 تا 16 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 2 لوبی جدا و لبه پایینی 3 لوبی. گیاه تک پایه، دگرگشن. گرده افشاني به وسيله حشرات به ويژه زنبور انجام ميشود.
دوره زمانی گلدهی: تابستان
زمان رسیدن بذر: تابستان
روش پراکنش بذر: عامل پراکنش وزن بذر است.
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از ایران، سمنان
پراکندگی در ایران: مرکز. بیشتر در استانهای سمنان و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Lamiaceae
جنس: Nepeta
گونه: N. eremokosmos
نام فارسی: پونه سای تاج کرکی، پونهسای گچدوست
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 1-419 P.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 P.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Jamzad, Z. 2012. Lamiaceae. No.76. Research Institute of Forests and Rangelands publishers, Tehran, 1066 P.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publishers, Tehran, 671 P.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 P.
