Nepeta macrosiphon Boiss.
پروین صالحی شانجانی، حمیده جوادی، لیلا فلاح حسینی و حسین معروفی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1403
ویراستار علمی: محمد دادمند
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشک شدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی به میزان 15 تا 20 درصد، بذر قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتری دیش قرار گرفته به مدت دو هفته در دمای 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس بذور در دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میشوند
مورفولوژی
نوع میوه: فندقه
شکل میوه: بیضوی، در برش عرضی سه وجهی، آرئول دو لوبي تقریباً گرد. سطح دارای برجستگیهای نامشخص، بیکرک، کمی براق، قهوهای تیره تا سیاه
اندازه میوه: طول 1/84 تا 2/09 میلیمتر، عرض 0/93 تا 1/17 میلیمتر در نمونه بذر از سنندج، کردستان با وزن هزاردانه/میوه 0/6 گرم که در سال 1398، توسط حسین معروفی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 47547 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 0/6 تا 0/85 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: چندساله، بوتهای، کرکدار یا بیکرک. ساقهها متعدد، افراشته یا خیزان، به ارتفاع 30 تا 80 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین گرزن مانند با دمگل آذین بلند؛ کاسه گل پیوسته، لولهای، به طول 8 تا 12 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 3 دندانهای و لبه پایینی 2 دندانهای، با رگههای برجسته؛ جام گل پیوسته، 20 تا 30 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 2 لوبی جدا و لبه پایینی 3 لوبی، به رنگ ارغوانی. گیاه تک پایه، دگرگشن. گردهافشاني به وسيله حشرات به ويژه زنبور انجام ميشود.
دوره زمانی گلدهی: تابستان
زمان رسیدن بذر: تابستان
روش پراکنش بذر: عامل پراکنش وزن بذر است.
پراکندگی جغرافیایی: ایران و عراق. نمونه تیپ از فارس، ایران
پراکندگی در ایران: غرب، مرکز و جنوب. بیشتر در استانهای آذربایجان، کردستان، همدان، اصفهان، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Lamiaceae
جنس: Nepeta
گونه: N. macrosiphon
نام فارسی: پونهسای لوله بلند، پونهسای سیسختی
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojnanský, V., Fargašová, A. 2007. Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European flora. Published by Springer Dordrecht, The Netherlands. 1046 pp.
Ghahreman, A. 1979-2003. Color flora of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands Publishers, Tehran.
Jamzad, Z. 2012. Flora of Iran, No. 76: Lamiaceae. Research Institute of Forests and Rangelands Press,Tehran, Iran, 1066 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publishers, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.