نویسنده: آمنه غلامی 
Matthiola iranica Zeraatkar
معصومه ایزدپناه، آمنه غلامی و محمد محمودی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار دی 1404
ویراستار علمی: پروین صالحی شانجانی
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتریدیش قرار گرفته و به مدت دو هفته در دمای صفر تا 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس در دمای متناوب 20 (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: خورجین، شکوفا
شکل میوه: خطی، در انتها باریک و سپس بزرگ شونده، در انتها دو لبی، کرکدار، به رنگ زیتونی تیره
اندازه میوه: طول 110 تا 190 میلیمتر، عرض 4 میلیمتر
شکل بذر: بیضوی پهن، بالدار. سطح بیکرک، کمی براق، قهوهای، بال غشایی
اندازه بذر: طول 4/64 تا 4/92 میلیمتر، عرض 2/66 تا 3/22 میلیمتر در نمونه بذر از زنجان، با وزن هزاردانه 3/15 گرم که در سال 1395 توسط محمد محمودی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 46175 در بانک ژن منابع طبیعی نگهداری میشود.
وزن هزار دانه: 1/7 تا 3/15 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: بوتهای، چند ساله، در قاعده چوبی، کرکدار. ساقه برافراشته، به طول 20 تا 27 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین خوشهای تنک؛ گلها دوجنسه، منظم؛ پیوسته کاسبرگ، کاسبرگها به طول حدود 10 میلیمتر؛ جدا گلبرگ، گلبرگها مستطیلی باریک، نوک کند، در حاشیه صاف تا دندانهای پراکنده، ناخنکدار، به طول 25 تا 27 میلیمتر، رنگ زرد مایل به سبز تا لیموئی. گیاه تکپایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط حشرات و باد صورت میگیرد.
دوره زمانی گلدهی: اردیبهشت
زمان رسیدن بذر: خرداد
روش پراکنش بذر: باد
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از زنجان
پراکندگی در ایران: شمال غرب. بیشتر در استانهای آذربایجان و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Brassicaceae
جنس: Matthiola
گونه: M. iranica
نام فارسی: چلیپای ایرانی
منابع و پیوندها
Assadi, M. Sajedi, S. Fakhr Ranjberi, H. Mirzadeh Vaghefi, S. Moazzeni, H. Khodashenas, M. Khosravi, A. R. Hatami, A. Mehrnia, M. Kaffash, Sh. Heidarnia, N. Sheidai, M. Heidari Rikan, M. Kavousi, K. Sonboli, A. Veiskarami, Gh. And Aminian, F. 2017. Flora of Iran, Brassicaceae, No.143. Research Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 954 pp.
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: The Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
