Nepeta sessilifolia Bunge
لیلا فلاح حسینی، محمد دادمند و حمزه علی شیرمردی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1404
ویراستار علمی: پروین صالحی شانجانی
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشک شدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی به میزان 15 تا 20 درصد، بذر قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتریدیش قرار گرفته به مدت دو هفته در دمای 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس بذور در دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میشوند.
مورفولوژی
نوع میوه: فندقه
شکل میوه: مستطیلی-بیضوی، سطح پشتی و شکمی محدب، رأس گرد، آرئول دو لوبي مورب. سطح دارای برجستگیهای نامشخص، بیکرک، کمی براق، قهوهای رنگ
اندازه میوه: طول 1/7 تا 2 میلیمتر، عرض 1 تا 1/2 میلیمتر در نمونه بذر از شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، با وزن هزاردانه/میوه 0/5 گرم که در سال 1396 توسط حمزه علی شیرمردی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 47395 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 0/5 تا 1/2 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: علفی، چندساله، در قاعده چوبی، کرکدار. ساقهها افراشته، از قاعده منشعب، به طول 30 تا 70 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین چرخهای جدا، چرخهها با 6 تا 10 گل، دارای دم گلآذین؛ گلها نامتقارن، کاسه گل پیوسته، لولهای-استکانی شکل، راست، به طول 6 تا 8 میلیمتر، پنج دندانه مساوی، اغلب متمایل به بنفش، جام گل پیوسته، به طول 20 تا 30 میلیمتر، دو لبهای، لبه بالایی دارای دو لوب و لبه پایینی دارای سه لوب، بنفش. گیاه تک پایه، دگرگشن. گرده افشاني به وسيله حشرات انجام ميشود.
دوره زمانی گلدهی: اواخر بهار تا اواسط تابستان
زمان رسیدن بذر: تابستان
روش پراکنش بذر: عامل پراکنش وزن بذر است.
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از قهرود، بین اصفهان و کاشان
پراکندگی در ایران: مرکز و غرب. بیشتر در استانهای اصفهان، چهارمحال و بختیاری و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Lamiaceae
جنس: Nepeta
گونه: N. sessilifolia
نام فارسی: پونهسای قهرودی
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojnanský, V., Fargašová, A. 2007. Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European flora. Published by Springer Dordrecht, The Netherlands. 1046 pp.
Ghahreman, A. 1979-2003. Color flora of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands Publishers, Tehran.
Jamzad, Z. 2012. Flora of Iran, No. 76: Lamiaceae. Research Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 1066 pp.
Javadi, H. 2021. Seed Processing and Quality tests. Agricultural Education & Extension Publishers, 175 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publishers, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.