نویسنده: آمنه غلامی 
Salvia ceratophylla L.
لیلا فلاح حسینی، محمد دادمند و حسین بتولی
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1404
ویراستار علمی: پروین صالحی شانجانی
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشک شدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی به میزان 15 تا 20 درصد، بذر قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذرهای این گونه خواب ندارند. در آب دارای کمی موسیلاژ یا لعاب هستند. پس از استریل سطحی، بذور روی کاغذ صافی مرطوب در پتریدیش قرار گرفته به مدت دو هفته در دمای 4 درجه سانتیگراد سرمادهی میشوند تا همزمان سبز شوند. سپس بذور در دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میشوند.
مورفولوژی
نوع میوه: فندقه
شکل میوه: واژتخممرغی تا تقریباً کروی، سطح پشتی و شکمی گرد، رأس گرد، ناف گرد، جانبی. سطح دارای برجستگیهای نامشخص، کمی براق، بیکرک، قهوهای تیره با نقوشی از خطوط محو
اندازه میوه: طول 2/8 تا 3/3 میلیمتر، عرض 2/2 تا 2/9 میلیمتر در نمونه بذر از کاشان، اصفهان، با وزن هزار دانه/میوه 11/2 گرم، که در سال 1398 توسط حسین بتولی جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 47789 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه/میوه: 9 تا 14/5 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: علفی، چند ساله، کرکدار. ساقه افراشته، به طول 20 تا 70 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین خوشهای مرکب؛ گلها نامتقارن، کاسه گل پیوسته، استکانی- تخممرغی شکل، کرکدار، به طول 10 تا 15 میلیمتر، دولبهای، لبه بالایی 3 دندانهای، دندانه میانی خیلی کوچکتر از دندانههای کناری، لبه پایینی 2 دندانهای، لبهها سیخکدار، جام گل پیوسته، دولبهای، لبه بالایی 2 لوبی پیوسته و لبه پایینی 3 لوبی، به رنگ سفید تا کرم، گاهی لیمویی تا زرد کم رنگ. گیاه تک پایه، دگرگشن. گرده افشاني به وسيله حشرات انجام ميشود.
دوره زمانی گلدهی: بهار
زمان رسیدن بذر: اوایل تابستان
روش پراکنش بذر: عامل پراکنش وزن بذر است.
پراکندگی جغرافیایی: ترکیه، ایران، قفقاز، آسیای مرکزی، افغانستان و شمال عراق. نمونه تیپ از ایران
پراکندگی در ایران: شمال غرب، غرب، شمال شرق و مرکز . بیشتر در استانهای آذربایجان، کردستان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، فارس و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Lamiaceae
جنس: Salvia
گونه: S. ceratophylla
نام فارسی: مریم گلی شاخ گوزنی
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 419 pp.
Bojnanský, V., Fargašová, A. 2007. Atlas of Seeds and Fruits of Central and East-European flora. Published by Springer Dordrecht, The Netherlands. 1046 pp.
Ghahreman, A. 1979-2003. Color flora of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands Publishers, Tehran.
Jamzad, Z. 2012. Flora of Iran, No. 76: Lamiaceae. Research Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 1066 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publishers, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
