نویسنده: آمنه غلامی 
Astragalus fragiferus Bunge
محمد دادمند، معصومه رمضانی یگانه و آزاده اخوان
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار آذر 1404
ویراستار علمی: پروین صالحی شانجانی
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتی گراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذر دارای خواب بوده و این خواب مربوط به پوسته غیرقابل نفوذ بذر (خواب فیزیکی) و مواد بازدارنده جوانهزنی در داخل بذر (خواب فیزیولوژیکی) میباشد. برای حذف پوسته غیرقابل نفوذ نسبت به آب و گاز، از روشهای مختلف سمباده کشی، تیمار اسیدسولفوریک غلیظ، استفاده از آب داغ و .. (اسکرافیه کردن) میتوان استفاده کرد. برای حذف خواب فیزیولوژیکی بذر، استفاده از تیمارهای سرمادهی مرطوب (استراتیفه کردن) به مدت 14 روز، امواج فراصوت و برخی هورمونها (اسید جیبرلیک 100 ppm) موثر است. بهترین روش برای حذف پوسته بذر استفاده از سمباده و حذف خواب فیزیولوژیکی تیمار سرمادهی به مدت 14 روز در دمای 4 درجه سانتیگراد میباشد. سپس بذور در دمای ثابت 20 درجه سانتیگراد یا دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: نیام
شکل میوه: میوه شبه تخم مرغی، با فشردهگی جانبی، کمی خمیده، نوک کند تا نوک تیز، کرکدار، منقار اندکی خمیده به طول 0/5 تا 1 میلیمتر
اندازه میوه: طول 2/5 تا 5 میلیمتر، ضخامت 2 تا 4 میلیمتر و عرض 1 تا 2 میلیمتر
شکل بذر: کلیوی شکل، ناف فرورفته. سطح چروکیده، بیکرک، کمی براق، به رنگ قهوهای روشن، با نقاط ریز پراکنده
اندازه بذر: طول 3/30 تا 4/10، عرض 2/23 تا 2/86 میلیمتر در نمونه بذر فریدونشهر، اصفهان با وزن هزار دانه 7/6 گرم که در سال 1397 توسط آزاده اخوان جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 47477 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه: 6/3 تا 7/6 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: چندساله، بوتهای، بالشتکی، خارپشتی، گسترده در سطح خاک، با انشعابهای بسیار متراکم و ساقههای کوتاه و درهم، به ارتفاع 10 تا 20 سانتیمتر، کرکدار
گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین خوشهای کروی، متراکم؛ گلها هرمافوردیت، ناجور گلبرگ، نامنظم پروانهای، جام گل (متشکل از درفش: گلبرگ بزرگ بالایی، بالها: دو گلبرگ مجاور درفش و ناو: دو گلبرگ پایینی) ارغوانی، با ناخنک زرد، بالها بلندتر از ناو. گیاه تکپایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط حشرات و باد صورت میگیرد.
دوره زمانی گلدهی و میوه دهی: اواسط بهار
زمان رسیدن بذر: اواسط بهار
روش پراکنش بذر: وزن بذر و حیوانات
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از اصفهان
پراکندگی در ایران: غرب و مرکز. بیشتر در استانهای اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد، بختیاری، فارس و کرمان
گیاهشناسی
خانواده: Fabaceae
جنس: Astragalus
گونه: A. fragiferus
نام فارسی: گون
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 1-419 pp.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Javadi, H. 2021. Seed: Processing and Quality tests. Agricultural Education & Extension Publishers, 175 pp.
Maassoumi, A.A. 2016. Flora of Iran, Fabaceae (Astragalus II). Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, Publication No. 85, 504 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
