نویسنده: آمنه غلامی 
Onobrychis oxyptera Boiss.
پروین صالحی شانجانی، بهاره افشارنژاد و امین زراعتکار
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار مهر 1404
ویراستار علمی: معصومه ایزدپناه
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتی گراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذر دارای خواب بوده و این خواب مربوط به پوسته غیرقابل نفوذ بذر (خواب فیزیکی) و مواد بازدارنده جوانهزنی در داخل بذر (خواب فیزیولوژیکی) میباشد. برای حذف پوسته غیرقابل نفوذ نسبت به آب و گاز، از روشهای مختلف سمباده کشی، تیمار اسیدسولفوریک غلیظ، استفاده از آب داغ و .. (خراشدهی) میتوان استفاده کرد. برای حذف خواب فیزیولوژیکی بذر، استفاده از تیمارهای سرمادهی مرطوب به مدت 14 روز، امواج فراصوت و برخی هورمونها (اسیدجیبرلیک 100 ppm) موثر است. بهترین روش برای حذف پوسته بذر استفاده از سمباده و حذف خواب فیزیولوژیکی تیمار سرمادهی به مدت 14 روز در دمای 4 درجه سانتیگراد میباشد. سپس بذور در دمای ثابت 20 درجه سانتیگراد یا دمای دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: نیام، ناشکوفا، یک دانهای
شکل میوه: در هنگام نارس بودن هلالی، در هنگام رسیدگی تقریباً کروی، سطح حفرهدار، دارای کرکهای موی ریش مانند ظریف و بلند تزئین شده با کرکهای پر مرغی سفید، خاردار، خارها اغلب سر کج، برنزی رنگ
اندازه میوه: به طول 10 میلیمتر
شکل بذر: کروی تا کلیوی شکل، ناف فرورفته. سطح صاف/بیکرک، کمی براق، قهوهای روشن
اندازه بذر: طول 4/22 تا 4/81 میلیمتر، عرض 3/36 تا 3/65 میلیمتر در نمونه بذر از مرودشت، فارس، با وزن هزار میوه 60/4 گرم که در سال 1397 توسط امین زراعتکار جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 46870 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار میوه: 60/4 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: چندساله، در قاعده سخت و چوبی، کرکدار. بدون ساقه
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین خوشهای؛ گلها هرمافوردیت، ناجور گلبرگ، نامنظم پروانهای، جام گل (متشکل از درفش: گلبرگ بزرگ بالایی، بالها: دو گلبرگ مجاور درفش و ناو: دو گلبرگ پایینی) زرد رنگ، بالها کوتاهتر از ناو. گیاه تکپایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط حشرات صورت میگیرد.
دوره زمانی گلدهی: اواسط بهار
زمان رسیدن بذر: اواخر بهار
پراکنش بذر: توسط وزن بذر و حیوانات
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از جنوب
پراکندگی در ایران: جنوب. بیشتر در استان فارس
گیاهشناسی
خانواده: Fabaceae
جنس: Onobrychis
گونه: O. oxyptera
نام فارسی: اسپرس تیزبال
منابع و پیوندها
Amirabadizadeh, H., Asadi, M., Ramk-Masoumi, A. A., Nemati-Peikani, M., Jani-Ghorbani, M., Jalilian, N., Esmal, A., Zaefi, M., Abbasi, M., Yousef-Naenai, S., Jafari, A., Pouyan, P., Ghahramanejad, F., Choghamirzaei, E., Amirkhosravi, A. Mehregan, I. 1402. Flora of Iran, No. 177: Fabaceae. Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 935 pp.
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 1-419 pp.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Maassoumi, A.A. 2016. Flora of Iran, No. 85: Fabaceae (Astragalus II). Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 504 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
