نویسنده: آمنه غلامی 
Onobrychis aurea Ranjbar
پروین صالحی شانجانی، بهاره افشارنژاد و حمیده فخررنجبری
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار مهر 1404
ویراستار علمی: معصومه ایزدپناه
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتیگراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذر دارای خواب بوده و این خواب مربوط به پوسته غیرقابل نفوذ بذر (خواب فیزیکی) و مواد بازدارنده جوانهزنی در داخل بذر (خواب فیزیولوژیکی) میباشد. برای حذف پوسته غیرقابل نفوذ نسبت به آب و گاز، از روشهای مختلف سمباده کشی، تیمار اسیدسولفوریک غلیظ، استفاده از آب داغ و .. (خراشدهی) میتوان استفاده کرد. برای حذف خواب فیزیولوژیکی بذر، استفاده از تیمارهای سرمادهی مرطوب به مدت 14 روز، امواج فراصوت و برخی هورمونها (اسیدجیبرلیک 100 ppm) موثر است. بهترین روش برای حذف پوسته بذر استفاده از سمباده و حذف خواب فیزیولوژیکی تیمار سرمادهی به مدت 14 روز در دمای 4 درجه سانتیگراد میباشد. سپس بذور در دمای ثابت 20 درجه سانتیگراد یا دمای دمای متناوب 25 درجه سانتیگراد (16 ساعت روشنایی) و 15 درجه سانتیگراد (8 ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: نیام، ناشکوفا، یک دانهای
شکل میوه: نیمه کروی، کمی فشرده، پایکدار، سطح حفرهدار، حفرهها تقریباً گرد تا چند وجهی، با دیوارههای ضخیم، پوشیده شده از کرکهای کوتاه، حاشیه خاردار
اندازه میوه: نیام به طول 7 تا 9 میلیمتر و عرض 5 تا 6 میلیمتر
شکل بذر: کلیوی شکل، ناف فرورفته. سطح صاف/بیکرک، کمی براق، قهوهای روشن
اندازه بذر: طول 5/13 تا 6/33 میلیمتر، عرض 3/67 تا 4/45 میلیمتر در نمونه بذر از هریس، آذربایجان شرقی که در سال 1397 توسط حمیده فخررنجبری جمعآوری و شناسایی شده و با شماره اکسشن 48365 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه:
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: چندساله، در قاعده چوبی، کرکدار. ساقهها ایستاده خیزان، به طول 25 تا 35 سانتیمتر
نوع گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین خوشهای باریک پرگل، گلها هرمافوردیت، ناجور گلبرگ، نامنظم پروانهای، جام گل (متشکل از درفش: گلبرگ بزرگ بالایی، بالها: دو گلبرگ مجاور درفش و ناو: دو گلبرگ پایینی) زرد، بالها کوتاهتر از ناو. گیاه تکپایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط حشرات و صورت میگیرد.
دوره زمانی گلدهی: اواخر بهار
زمان رسیدن بذر: تابستان
پراکنش بذر: توسط وزن بذر و حیوانات
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از آذربایجان، خواجه (بین تبریز و اهر)
پراکندگی در ایران: شمال غرب. در استان آذربایجان
گیاهشناسی
خانواده: Fabaceae
جنس: Onobrychis
گونه: O. aurea
نام فارسی: اسپرس
منابع و پیوندها
Amirabadizadeh, H., Asadi, M., Ramk-Masoumi, A. A., Nemati-Peikani, M., Jani-Ghorbani, M., Jalilian, N., Esmal, A., Zaefi, M., Abbasi, M., Yousef-Naenai, S., Jafari, A., Pouyan, P., Ghahramanejad, F., Choghamirzaei, E., Amirkhosravi, A. Mehregan, I. 1402. Flora of Iran, No. 177: Fabaceae. Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 935 pp.
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 1-419 pp.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Maassoumi, A.A. 2016. Flora of Iran, No. 85: Fabaceae (Astragalus II). Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, 504 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
