نویسنده: آمنه غلامی 
Astragalus askius Bunge
پروین صالحی شانجانی، حمیده جوادی، معصومه رمضانی یگانه و ولی الله مظفریان
بانک ژن منابع طبیعی ایران، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
تاریخ انتشار دی 1403
ویراستار علمی: محمد دادمند
رفتار انبارداری بذر
تيپ ذخیرهسازی ارتدوکس (بذوری که قابلیت خشکشدن را دارند) است. پس از کاهش رطوبت نسبی بذر به میزان 15 تا 20 درصد قابل نگهداری در دمای 20- درجه سانتی گراد است.
نیازهای جوانهزنی
بذر دارای خواب بوده و این خواب مربوط به پوسته غیر قابل نفوذ بذر (خواب فیزیکی) و مواد بازدارنده جوانه زنی در داخل بذر (خواب فیزیولوژیکی) میباشد. برای حذف پوسته غیر قابل نفوذ نسبت به آب و گاز از روشهای مختلف سمباده کشی، تیمار اسید سولفوریک غلیظ استفاده از آب داغ و … (اسکرافیه کردن) میتوان استفاده کرد. برای حذف خواب فیزیولوژیکی بذر استفاده از تیمارهای سرمادهی مرطوب (استراتیفه کردن) به مدت ۱۴ روز، امواج فراصوت و برخی هورمونها (اسید جیبرلیک ۱۰۰ ppm ) موثر است. بهترین روش برای حذف پوسته بذر استفاده از سمباده و حذف خواب فیزیولوژیکی تیمار سرمادهی به مدت ۱۴ روز در دمای ۴ درجه سانتی گراد میباشد. سپس بذور در دمای ثابت ۲۰ درجه سانتی گراد با دمای متناوب ۲۵ درجه سانتی گراد (۱۶ ساعت روشنایی) و ۱۵ درجه سانتی گراد (۸ ساعت تاریکی) سبز میگردند.
مورفولوژی
نوع میوه: نیام
شکل میوه: دو حجرهای، افقی یا واژگون، خطی، راست یا بطرف بالا خمیده، در قاعده پایکدار، منقاردار
اندازه میوه: طول 4 میلیمتر، پایک به طول 3 تا 7 میلیمتر، پایک به طول 3 تا 7 میلیمتر، منقار به طول 2 تا 4 میلیمتر
شکل بذر: نامتقارن، کلیوی شکل، اغلب از پهلو فشرده، تا حدودی تخت، ناف فرورفته. سطح چروکیده، بدون کرک، کمی براق، به رنگ قهوهای، اغلب با خالهای ریز
اندازه بذر: طول 3/15 تا 3/91، عرض 1/48 تا 2/08 در نمونه بذر از استان تهران، شهرستان دماوند باوزن هزاردانه 5/2 گرم که در سال 1396 توسط ولی الله مظفریان شناسایی شده و با شماره اکسشن 45895 در بانک ژن منابع طبیعی ایران نگهداری میشود.
وزن هزار دانه: 5 تا 10 گرم
ویژگیهای زیستی
فرم رویشی گیاه: علفی، چندساله، اغلب کرکدار. بیساقه، به ارتفاع 30 تا 95 سانتیمتر
گلآذین، گل و مکانیسمهای گردهافشانی: گلآذین خوشهای، باگلهای فراوان، گلها هرمافوردیت، ناجور گلبرگ، نامنظم پروانهای، جام گل (متشکل از درفش: گلبرگ بزرگ بالایی، بالها: دو گلبرگ مجاور درفش و ناو: دو گلبرگ پایینی) زرد تا صورتی یا بنفش رنگ، بالها بلندتر از ناو. گیاه تکپایه، دگرگشن. گردهافشانی توسط حشرات و باد صورت میگیرد.
دوره زمانی گلدهی: اواخر بهار
زمان رسیدن بذر: اواخر بهار
روش پراکنش بذر: توسط وزن بذر و دام
پراکندگی جغرافیایی: انحصاری ایران. نمونه تیپ از مازندران
پراکندگی در ایران: شمال. بیشتر در استانهای گرگان، آذربایجان و تهران
گیاهشناسی
خانواده: Fabaceae
جنس: Astragalus
گونه: A. askius
نام فارسی: گون
منابع و پیوندها
Black, M. and Bewley, J.D. 2000. Seed technology and its biological basis. Sheffield Academic Press, 1-419 pp.
Bojňanský, V. and Fargašová, A. 2007. Atlas of seeds and fruits of central and East-European flora: the Carpathian Mountains region. Springer, Dordrecht, The Netherlands, 1046 pp.
Ghahraman, A. Flore of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands with University of Tehran Publication. https://floraofiran.net/index.php.
Maassoumi, A.A. 2016. Flora of Iran, Fabaceae (Astragalus III). Institute of Forests and Rangelands Press, Tehran, Iran, Publication No. 145, 63 pp.
Mozaffarian, V.A. 1998. Dictionary of Iranian plants names. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 671 pp.
Mozaffarian, V.A. 2012. A Pictorial dictionary of botany. Farhange Moaser Publisher, Tehran, 1088 pp.
Sharma, O.P. 2009. Plant taxonomy 2E. Tata McGraw-Hill Education, New Delhi, 563 pp.
